سفردونالد ترامپ به چین و بن بست سیاست ماجراجویانه آمریکا در منطقه وجهان

در حالی که رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ، به چین سفرکرده است، اما بیشتر تحولات وپرسشهای رسانه ها مربوط به ایران است واین امر بشدت او را تحت فشار قرارداده واوضاع برخلاف خواستههای او پیش میرود.

ترامپ روز دوشنبه اعلام کرد که آتشبس با ایران با «اقدامات گسترده برای حفظ حیات» ادامه یافته، اما در عین حال «بسیار شکننده» است. این سخنان پس از آن مطرح شد که او شامگاه یکشنبه از پاسخ ایران به پیشنهاد صلح واشنگتن ابراز نارضایتی کرده بود.

هنوز مشخص نیست که دقیقاً پیشنهاد آمریکا چه بوده اگرچه پاسخ ایران به مذاق ترامپ خوش،نیامد.

یکی ازچند مورد خواسته های ایران پایان یافتن جنگ درهمه جبهههاست؛از جمله در لبنان، جایی که رژیم صهیونیستی اسرائیل با وجود آتشبسی که ترامپ برای آن فشار آورده بود و از ۱۷ آوریل اجرایی شد، همچنان به حملات وحشیانه خود ادامه میدهد.

درهفتههای اخیر، ترامپ چندین بار به ایران "فرصت" بیشتری برای رسیدن به توافق داده و همزمان مدعی شده بود که ایرانیها برای رسیدن به یک «توافق» ناامید هستند. درهمین حال، ضعف موقعیت مذاکرهای ترامپ حتی از سوی متحدان آمریکا نیز مورد توجه قرار گرفته است. از جمله، سخنان فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، بازتاب گستردهای درعرصه جهانی داشت که گفته بود آمریکا توسط رهبری ایران «تحقیر» شده است.

همچنین عملیات آمریکایی «پروژه آزادی» در هفته گذشته بسیار خبرساز شد؛ عملیاتی که هدف آن اسکورت نفتکشها در تنگه هرمز با پشتیبانی نظامی بود، اما حتی دو شبانهروز هم دوام نیاورد و ترامپ عقبنشینی کرد. به گزارش شبکه آمریکایی NBC، دلیل این عقبنشینی مخالفت شدید عربستان سعودی بود که اجازه استفاده آمریکا از پایگاههای هوایی خود را نمیداد مگر اینکه ابتدا تلاش دیپلماتیکی برای حل بحران انجام شود.

به گفته خود ترامپ، پاکستان نیز از آمریکا خواسته بود تا زمانی که مذاکرات با ایران ادامه دارد، هیچ عملیات نظامیای در تنگه هرمز انجام ندهد. این موضوع روز پنجشنبه مطرح شد. روز بعد، روزنامه واشنگتن پست گزارشی منتشر کرد که شامل تصاویر ماهوارهای بود و نشان میداد ایران در حملات متقابل خود علیه پایگاههای نظامی آمریکا در خاورمیانه بسیار موفقتر از آنچه آمریکا اعتراف کرده، عمل کرده است.

طبق منابع بلومبرگ، آمریکا اکنون در حال بررسی امکان حفاری نفت در پایگاههای نظامی خود است و واشنگتن به دنبال راههای «نوآورانه» برای پر کردن ذخایر نفتی خود میگردد؛ ذخایری که به دلیل بسته شدن تنگه هرمز به روی نفتکشهای آمریکایی و اسرائیلی توسط ایران، رو به کاهش است.

واشنگتن پست همچنین با منابعی در سازمان سیا گفتگو کرده که میگویند "ایران میتواند حداقل سه تا چهار ماه دیگر در برابر محاصره آمریکا در اطراف تنگه هرمز مقاومت کند."

این موج خبرهای منفی برای دونالد ترامپ در حالی مطرح شده است که او برای یک دیدار رسمی در پکن بسر می برد ؛ همزمان با سفیر ایران درچین، عبدالرضا رحمانی فضلی، ازطرح چهار مادهای صلح که شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، در اواسط آوریل ارائه کرده بود، حمایت کرده است.

رحمانی در شبکه ایکس نوشت که ایران آماده است «از طرح چهار مادهای رئیسجمهور چین که هدف آن امنیت پایدار و توسعه مشترک در خلیج فارس است، حمایت کند.»

این چهار محور شامل موارد زیر است:

«ایجاد ساختار امنیتی مشترک برای خاورمیانه؛ تضمین احترام به استقلال و تمامیت ارضی کشورها؛ حفظ حقوق بینالملل در برابر «قانون جنگل»؛ و تشویق همه طرفها به همکاری برای موفقیت اقتصادی و پیشرفت کشورهای منطقه.»

درهرحال سفررسمی رئیسجمهور آمریکا به چین، همواره لحظهای مهم و تعیینکننده برای دولت او و نقطهای حساس در معادلات جهانی بوده است. اما طنز تلخ این سفر آن است که پیامد برخی تصمیمهای خود ترامپ ممکن است در پکن، نه تصویر سلطه جهانی موردنظر او، بلکه محدودیتهای واقعی قدرتش را به نمایش بگذارد.

واقعیت این است در شرایط آشفته و پرتنش جهان کنونی؛ وضعیتی که رئیسجمهور آمریکا خود آگاهانه در شکلگیری و تشدید آن سهم جدی وجنایتکارانه ای داشته، فضایی برای این نشست ساخته است که با هیچیک از دیدارهای پیشین رهبران واشنگتن و پکن قابل مقایسه نیست. در دهههای گذشته، نشستهای آمریکا و چین معمولاً با هدف مهار تنش، بازسازی اعتماد و ایجاد حدی از ثبات در مهمترین رابطه دیپلماتیک جهان برگزار میشد. اما ترامپ، خود نماد گسست از همین منطق سنتی است؛ او نه عامل ثبات، بلکه یکی از کانونهای اصلی بیثباتی در جهان امروز به شمار میرود.

دونالد ترامپ به بخشی از ستونهای سنتی برتری آمریکا آسیب زده است؛ ستونهایی چون "تجارت آزاد"، شبکه اتحادهای بینالمللی و نظم جهانیای که طی دههها بر محور قدرت و منافع واشنگتن شکل گرفته بود. او این تغییر مسیر را نشانهای از قدرت بیپرده آمریکا و نمادی از آزادی عمل یکجانبه واشنگتن در صحنه جهانی معرفی میکند. اما از نگاه منتقدان، آنچه ترامپ «قدرتنمایی» مینامد، در واقع نوعی خودفرسایی راهبردی است؛ روندی که مزیتهای جهانی آمریکا را درست در مقطعی تضعیف میکند که جایگاه برتر این کشور از سوی چین، بهعنوان ابرقدرتی در حال صعود، همزمان در چندین جبهه به چالش کشیده شده است.

ناکامی رئیسجمهور آمریکا در دستیابی به پیروزیای روشن و قابل عرضه در برابر ایران، همراه با پیامدهای سنگین و ویرانگر اقتصادی جنگ او برای جهان، اکنون پرسشهای تازهای درباره دامنه واقعی قدرت آمریکا برانگیخته است؛ پرسشهایی که چین بهاحتمال زیاد تلاش می کند از آنها بهعنوان فرصتی راهبردی بهرهبرداری کند.

درهمین حال، بیاعتنایی تازه ایران در روز دوشنبه به تلاش ترامپ برای دستیابی به توافق و یافتن راهی برای خروج از بحران، روایت او را نیز زیر سؤال برده است؛ روایتی که بر این ادعا استوار بود که ایران در آستانه عقبنشینی قرار دارد! اما پایداری کشوری کوچکتر در برابر فشار قدرت آمریکا، نهتنها تصویر برتری واشنگتن را مخدوش کرده، بلکه ترامپ را نیز در سطح شخصی، رئیسجمهوری کماثرتر و آسیبپذیرتر نشان داده است.

با این همه، هرگونه امید دونالد ترامپ به اینکه رابطه شخصیاش با شی جینپینگ بتواند چین را به اعمال فشار قاطع بر ایران وادار کند، احتمالاً بیش از حد خوشبینانه است. پکن، با وجود افزایش نفوذ جهانی خود، همچنان در اعمال قدرت مستقیم در مناطقی دور از حوزه پیرامونیاش محتاطانه عمل میکند. چین همچنین هیچ علاقهای ندارد در ایران حکومتی شکل بگیرد که به آمریکا نزدیکتر باشد.

سفر وزیر خارجه ایران به پکن در هفته گذشته، در واشنگتن این امید را پدید آورد که شاید چین در حال آمادهسازی زمینهای برای میانجیگری و پایاندادن به جنگ باشد. اما شماری از کارشناسان برداشت محتاطانهتری دارند. به باور آنان، این سفر احتمالاً بیش از آنکه نشانه آغاز یک ابتکار جدی برای پایان جنگ باشد، به شی جینپینگ امکان میدهد در دیدار با ترامپ بگوید پکن پیشتر از ایران خواسته است تنگه هرمز را بازگشایی کند.

سیهاساک پوآنگکتکئو، وزیر خارجه تایلند، نیزماه گذشته با انتقاد از بیعملی واشنگتن گفت آمریکا هیچ اقدام مؤثری برای کاهش پیامدهای اقتصادی جنگ خود با ایران انجام نداده است. او در گفتوگو با روزنامه واشنگتنپست تأکید کرد: «ما نمیخواهیم مستقیماً آمریکا را محکوم کنیم، اما این جنگ اساساً نباید آغاز میشد.»

نقطهضعف رویکرد رئیسجمهور آمریکا تنها به پیامدهای ژئوپلیتیکی آن محدود نمیشود؛ این وضعیت میتواند بر برداشت چین از میزان قدرت، نفوذ و توان مانور ترامپ نیز اثر بگذارد و در پکن این تصور را تقویت کند که اقتدار او، برخلاف ادعاهایش، در مسیر فرسایش قرار گرفته است. فرسایشی شدن جنگ بیش از هرچیز قوعد بازی را برهم زده و افول جدی آمریکا را درعرصه جهانی به نمایش گذاشته است.آمریکا حتا اگر بمباران ایران را محددا از سر گیرد اما درنهایت پیروز این جنگ نخواهد بود و مفتضحانه بدون هرگونه دستآوردی با شکست روبروخواهد شد. این شکست منطق تاریخی افول ابرقدرتی است که هژمونی اش بر جهان مدتهاست به پایان رسیده است.

نقل از توفان شماره ۳۱۵  خرداد ماه۱۴۰۵ ارگان مرکزی حزب کارایران

^{www.toufan.org}

^{وبلاگ توفان قاسمی}

^{http://rahetoufan67.blogspot.se/}

^{وبلاگ ظفرسرخ}

^{http://kanonezi.blogspot.se/}

^{http://toufan.org/ketabkane.htm}

^{سایت آرشیو نشریات توفان}

 ^{http://toufan.org/nashrie_tofan%20archive.htm}

^{توفان در توییتر}

^{https://twitter.com/toufanhezbkar}

^{توفان در فیسبوک}

^{https://www.facebook.com/hezbekar.toufan.3/}

^{توفان درفیسبوک به زبان انگلیسی}

^{https://www.facebook.com/pli.toufan?fref=ts}

^{توفان درشبکه تلگرام}

^{https://telegram.me/totoufan}